على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3398

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الحاح كرده شده باشد بر وى در سؤال . معجوف ( ma'juf ) ص . ع . بعير معجوف : شتر لاغر . و سيف معجوف : شمشير زنگ گرفته بىصيقل مانده . معجون ( ma'jun ) ص . ع . خمير و سرشته . ج : معاجين . و تكيه بر زمين كرده شدهء در وقت برخاستن از جهة پيرى . معجون ( ma'jun ) ا . پ . مأخوذ از تازى - داروهاى نرم كوفته و با انگبين سرشته كه رچال نيز گويند . معجون‌كش ( ma'jun - kac ) ا . پ . آلتى كه بدان معجون را از حقه برآرند . معد ( ma'd ) ا . پ . دارويى كه آن را سعلب و يا خصية الثعلب نامند . معد ( ma'd ) ا . ص . ع . شئ معد : چيز ستبر و آگنده . و فيه معد : در آن آگندگى و ستبرى است . و نيز معد : تره نازك و نرم . و شير خوش و ميوهء تر و تازه . و شتر تيزرو . و رطب ثعد معد : از اتباع است يعنى تر و تازه . و ما له ثعدو لا معد : يعنى نيست مر او را نه كم و نه بيش . و نيز معد از اعلام است . معد ( ma'd ) م . ع . معده معدا ( از باب فتح ) : ربود آن را . و معد الشئ : بشتاب كشيد آن چيز را . و معد فى الارض : رفت در زمين . و معد فلانا : بر معده فلان زد و رسيد معده فلان را . و معد اللحم : بدندان پيشين گرفت گوشت را و كند آن را . و معد الشئ : تباه شد و فاسد گشت آن چيز . و معد بالشئ معدا و معودا : برد آن چيز را . و معد فلان ( مجهولا ) : تباه شد معده فلان و گوارد نكرد طعام را . معد ( ma'ed ) و ( me'ad ) ع . ج . معدة ( ma'edat ) و ( me'dat ) . معد ( ma'add ) ا . ع . كنار و جانب . و شكم . و گوشت زير شانه . و رگى در حوالى پيش شانه اسب و زير يال آن . و آنجاى از پهلوى اسب كه زين آن را فشار مىدهد . و نام پسر عدنان كه پدر تازيان است . معد ( mo'add ) ص . ع . آماده و مهيا كرده شده . و ذخيره شده و مرتب شده . و حساب شده و شمرده شده . معد ( mo'edd ) ص . ع . آنكه آماده و مهيا مىكند و مرتب مىسازد . و آنكه مىشمارد . معدان ( ma'd n ) ص . ع . رجل معدان : مرد فراخ معده . معدان ( ma'd n ) ا . ج . از اعلام است . معدان ( ma'add ne ) ا . ع . تثنيه معد . ر . معد . معد انبار ( ma'd - anb r ) ص . پ . پرخور و شكم‌پرست . معدة ( ma'edat ) و ( me'dat ) ا . ع . آلتى است در انسان كه طعام از حلق در آن داخل مىشود پيش از آنكه در روده‌ها رود و آن در انسان بمنزله كرش است در ستور . ج : معد ( ma'ed ) و ( me'ad ) . معدكة ( me'dakat ) ا ع . چوبك ندافى . معدل ( ma'del ) ا . ع . جاى بازگشت و گريزگاه . معدل ( mo'addal ) ص . ع . راست و درست كرده شده و برابر و آراسته . معدل ( mo'addel ) ص . ع . راست و درست و معتدل . معدلات ( mo'addal t ) ا . ع . گوشه‌هاى خانه . معدلة ( ma'dalat ) و ( ma'delat ) ا . ع . داد و عدل . معدلة ( ma'dalat ) و ( ma'delat ) م . ع . عدل عدلا و معدلة و معدلة و عدولة . ر . عدل . معدلت ( ma'dalat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - داد و دادرسى و عدالت . معدم ( mo'dem ) ص . ع . آنكه نيست و نابود مىكند . و درويش و نيازمند . معدن ( ma'dan ) ا . پ . ماخوذ از تازى - كان و اصل هر چيزى و مركز هر چيزى و هر جايى كه در آن چيزى باقى ماند . معدن ( ma'den ) ا . ع . جايى كه در آن تابستان و زمستان مقيم و متوطن باشند . و كان جواهر و زر و سيم و جز آن . و اصل و مركز هر چيزى . ج : معادن . معدن ( me'dan ) ا . ع . تبر بزرك و كلند . معدن ( mo'addan ) ص . ع . غرب معدن : دلوى كه چرم پاره بر بن آن دوخته باشند . معدن ( mo'adden ) ا . ع . كان كن كه زر و سيم و جز آن از كان برآرد . معدنى ( ma'dani ) ص . پ . مأخوذ از تازى - كانى . معدنيات ( ma'daniyy t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز كه از معدن حاصل شود و فلزات . معدو ( ma'dovv ) ص . ع . هو معدو عليه : او ستمديده است . معدود ( ma'dud ) ص . ع . شمرده شده . معدود ( ma'dud ) ص . پ . مأخوذ از تازى - شمرده شده و حساب شده و به حساب آمده . و اندك و قليل . و غير معدود و يا نامعدود : به حساب نيامده و ناشمرده شده .